Skip to content

Học thuyết xã hội Công Giáo và truyền thông

Tháng Chín 29, 2010

VRMI (29-9-2010) – Sài gòn – Chúng ta vừa qua giai đoạn đầu tiên của OMRC. Hôm nay chúng ta buớc vào giai đoạn thứ hai với những nội dung mang tính bổ trợ. Có thể nói các đề tài: Học thuyết xã hội và truyền thông, Tra cứu Thánh Kinh, Tâm lý công chúng truyền thông, Đạo đức truyền thông, là những đề tài vừa là nền tảng, vừa là chỉ dẫn, và vừa là công cụ đối chiếu cho việc chọn lựa sự kiện, chọn lựa cách đưa tin, và cách giúp cho thông điệp của chúng ta dễ được đọc giả đón nhận hơn. Bài đầu tiên này sẽ do thầy Gioan Lê Quang Vinh trình bày.

Thiên Chúa tạo thành mọi sự tốt đẹp, nhưng con người đã bất trung phản bội, và tội lỗi đã làm thế gian hư đi. Tuy nhiên, Thiên Chúa nhân từ không bỏ con người. Ngài sai Con Một Ngài đến cứu độ trần gian, ban cho con người quyền làm con Thiên Chúa, hoàn lại phẩm giá và nhân vị cao cả cho con người. Học thuyết Xã Hội Công Giáo trình bày những vấn đề liên quan trực tiếp đến nhân vị và phẩm giá con người, nhất là công bằng xã hội và bác ái, chỉ cho nhân loại những cách thế thích hợp để bảo vệ và nâng cao nhân phẩm của họ.

I. SƠ LƯỢC VỀ HỌC THUYẾT XÃ HỘI CÔNG GIÁO

1. HTXHCG có từ lúc nào?

– Học Thuyết Xã Hội Công Giáo có mặt cùng với sự khai sinh của Hội Thánh Chúa Kytô (từ Lời Chúa giảng dạy về công bằng bác ái)

– Nhưng nếu xét Học Thuyết Xã Hội Công Giáo như một hệ thống giáo huấn về các vấn đề xã hội theo nghĩa hẹp, thì Học Thuyết ấy bắt đầu thành hình cùng với thông điệp Rerum Novarum” (Các sự việc mới) do Đức Thánh Cha Lêô XIII ban hành năm 1891.

– Từ đó về sau, qua chín triều đại Giáo Hoàng sau Đức Lêô XIII (tám vị vào thế kỷ 20), Học Thuyết Xã Hội Công Giáo ngày càng được bổ túc để ngày càng hoàn chỉnh và càng đáp ứng được mọi đòi hỏi của con người thời đại.

– Khi Đức Hồng Y Phanxicô Nguyễn văn Thuận làm Chủ tịch Hội Đồng Công Lý và Hoà Bình của Toà Thánh, ngài có sáng kiến thực hiện bản tóm lược có hệ thống các giáo huấn của Hội Thánh. Đức Hồng Y Martino, kế vị ngài, đã nhân xét ngài có sự khôn ngoan, kiên quyết và tầm nhìn xatrông rộng khi thực hiện công trình này.

– Vài nét về Thông Điệp Rerum Novarum:

a. Hoàn cảnh xã hội: Có quá nhiều người nghèo khổ. Vì cuộc Cách Mạng Kỹ Nghệ, nhân công

bị chủ nhân tham giầu bóc lột. Nhà cầm quyền không bảo vệ quyền lợi của người nghèo. Một vài phát minh tiêu biểu thế kỷ 19: Máy in 1810, Đầu máy xe lửa hơi nước 1814, Xe đạp 1816, Động cơ điện 182, Máy đánh chữ 1829, Thang máy 1852, Máy khoan dầu 1859, Khử trùng (Pasteur) 1862, Thuốc nổ (Nobel) 1866, Máy hút bụi 1869, Điện thoại, loa 1876, Động cơ ô tô, mô tô 1879, Quạt điện 1882 v.v…

b. Nội dung Thông Điệp:

– Đề xướng vấn đề nhân phẩm qua việc  phân phối của cải cách công bằng.

– Những bất công thời ấy đã đưa đến các tệ đoan xã hội như nghiện rượu, đĩ điếm và ly dị.

– Thợ thuyền có những quyền lợi căn bản của con người gắn liền với Luật Tự Nhiên, mà qua đó mọi người đều bình đẳng.

– Giáo Hội có quyền lên tiếng về các vấn đề xã hội. Vai trò của Giáo Hội là dạy bảo về các quy tắc xã hội và san bằng hố cách biệt giai cấp. Vai trò của quốc gia là tạo dựng một xã hội công bằng qua luật lệ và duy trì luật lệ ấy.

2. HTXHCG có những chủ đề chính nào?

Bản tóm lược HTXHCG chia làm 3 phần gồm có 12 chương chính với 583 khoản mục, đề cập đến các vấn đề xã hội theo huấn giáo của Hội Thánh.

Phần I: Kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa đối với nhân loại – Sứ mạng của Giáo Hội và HTXHCG – Con người và nhân quyền – Các nguyên tắc của HTXHCG

Phần II: Gia đình – Lao động của con người – Kinh tế – Cộng đồng chính trị – Cộng đồng quốc tế – Bảo vệ môi trường – Cổ vũ Hòa Bình.

Phần III: HTXH và Hoạt động của Giáo Hội.

Kết luận: Vì một nền văn minh Tình Yêu.

3. Các nguyên tắc của HTXHCG.

– Nguyên tắc nhân vị

“Giáo Hội nhìn thấy nơi mỗi người, nam cũng như nữ, hình ảnh sống động của chính Thiên Chúa. Hình ảnh này mỗi ngày được triển khai thêm một cách trọn vẹn và sâu sắc hơn nơi mầu nhiệm Đức Kitô, hình ảnh tuyệt hảo của Thiên Chúa, Đấng duy nhất đã mạc khải Thiên Chúa cho con người và mạc khải con người cho chính con người” (105)

– Nguyên tắc công ích

“Mọi khía cạnh trong đời sống xã hội đều phải liên hệ đến công ích, nếu muốn đạt được ý nghĩa trọn vẹn nhất, công ích xuất phát từ chính phẩm giá, sự thống nhất và bình đẳng của hết mọi người. Hiểu theo nghĩa ban đầu, và được chấp nhận rộng rãi, công ích là “toàn bộ những điều kiện xã hội cho phép con người, tập thể hay cá nhân, đạt tới sự phát triển cách đầy đủ và dễ dàng hơn” (164)

– Nguyên tắc bổ trợ

“Bổ trợ là một trong những định hướng bền vững và đặc thù nhất của Học thuyết Xã hội Công giáo, và đã có mặt trong học thuyết ấy ngay từ văn kiện xã hội quan trọng đầu tiên” (185)

– Nguyên tắc liên đới

Giáo huấn của Hội Thánh đã nhiều lần nhấn mạnh rằng “Sự liên đới làm nổi bật một cách đặc biệt bản tính xã hội nội tại của con người, sự bình đẳng của mọi người về phẩm giá và quyền lợi, cũng như con đường chung cho các cá nhân và các dân tộc tiến tới sự thống nhất với một ý thức ngày càng cao hơn.”

4. Các giá trị của HTXHCG.

– Sự Thật

Mọi người có ba nghĩa vụ đối với sự thật: hướng tới sự thật, tôn trọng sự thật và làm chứng về sự thật một cách có trách nhiệm.

– Tự Do

“Tự do là dấu chỉ cao đẹp nhất nơi con người, cho thấy con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa”. Và như vậy, tự do là dấu chỉ phẩm giá con người. (199)

– Công Lý

Công lý chính là “có ước muốn kiên định và vững chắc trả những gì mình mắc nợ Chúa và tha nhân”.

Khi công lý được thực thi cùng với bác ái và liên đới, thì nó sẽ thành con đường dẫn đến hoà bình (x. Isaia 32,17; Gc. 3,18).

– Tình Yêu

Giáo Hội trung thành với giới răn trọng nhất mà Đức Giêsu đã truyền dạy, nhấn mạnh rằng công lý mà không có tình yêu thì “công lý có thể phản bội chính mình”, nghĩa là nỗ lực thực thi công lý lại có nguy cơ làm phương hại đến công lý. Vì vậy, Giáo Hội dạy “Giữa các đức tính nói chung, và đặc biệt giữa các đức tính, các giá trị xã hội và tình yêu, có một mối liên kết rất sâu xa mà chúng ta cần phải nhận thức càng ngày càng đầy đủ hơn”

II. HTXHCG VÀ THỰC TẠI XÃ HỘI HÔM NAY.

– Sự Thật.

– Xã hội VN ngày nay chứng kiến nhiều điều đáng buồn, nhưng điều đáng buồn nhất là sự giả dối tràn lan ở mọi lãnh vực.

– Đối với những người có lương tâm ngay chính, nói dối là điều khó khăn. Nhưng trong xã hội này, nói dối đã thành điều quá dễ dàng, thậm chí người ta xác tín điều họ nói dối, lâu ngày sự giả dối được coi là sự thật. Rồi có ngày sự thật được phát hiện, người ta lại bảo những người phát hiện là kẻ nói dối! Tại sao lại như vậy được? Tại sao?

– Công Lý

Xét 3 yếu tố

–        Phải tôn trọng công bằng xã hội: Hãy nhìn vào các lãnh vực xã hội, chúng ta dễ dàng nhận thấy không có công bằng xã hội.

–        Phân phối tài sản hợp lý: Nhìn vào tài sản của Giáo Hội, nhìn những căn nhà không ra nhà và nhìn vào tài sản của ông nọ bà kia rồi so sánh. Hợp lý chưa?

–        Luật pháp phải công bằng, chính trực: Nếu ai làm trong ngành luật sẽ thấy luật pháp thế nào? Hãy nhìn các giáo dân Thái Hà, Thánh Giá Đồng Chiêm, Loan Lý, Tam Tòa, Cồn Dầu mới đây…

– Hoà Bình

“Chúng ta hãy cầu xin cho nền hòa bình được xuất hiện nơi đây, hòa bình mà các thiên sứ đã hát lên trong đêm thánh này”. Như thế, ngài muốn đến nền hoà bình mà thiên thần Chúa đã loan báo cho nhân loại thời Đức Kytô Thiên Sai, nền hoà bình khi con người được nhìn nhận đúng phẩm giá, nền hoà bình mà  ngài đã khẳng định trong sứ điệp hoà bình năm 2008: “nhân vị là trọng tâm của hoà bình”.

– Đối Thoại

Điều kiện đối thoại là “Phải coi luật luân lý phổ quát, được khắc ghi trong tâm hồn con người, là luật hữu hiệu và không thể xoá bỏ như một biểu hiện sống động của lương tri được chia sẻ của nhân loại, một “quy tắc thành văn” để chúng ta dựa vào đó mà xây dựng tương lai thế giới” (ĐGH Gioan Phaolô II, Diễn văn gửi Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc kỳ họp thứ 50). Sẽ là ảo tưởng khi muốn đối thoại với những con người chà đạp luật luân lý, luôn đặt nền tảng trên sự giả dối, kết án và bạo lực.

– Tự Do

Tự do là được giải thoát. Chúa Giêsu nói “Sự thật giải thoát các con”. Không có Sự Thật thì không thể có tự do.

III. VÀI NHẬN ĐỊNH

Vai trò người tín hữu giáo dân

1. Trong Giáo Hội

– HTXH chưa được phổ biến rộng rãi. Lý do? Giáo Hội dạy “Phải học biết HTXHCG”

– Ngày càng có nhiều người tín hữu giáo dân tham gia vào các hoạt động của Giáo Hội. Đó là tín hiệu đáng mừng. Nhiều người được coi là thành viên DCCT bên ngoài tu viện! Đó là vai trò chứng nhân của Kytô hữu.

– Các nhóm giáo dân cần được phát triển. Cần học hỏi qua các nhóm, hiệp hội, phong trào.

2. Với Xã Hội

– Giáo dân đang cố gắng đã làm tròn chức năng của mình. Giáo dân đưa sáng kiến, truyền đạt tinh thần Kytô giáo vào trong xã hội trần thế.

– Nỗ lực hội nhập văn hoá, giáo dục, xã hội, chính trị. Giáo Hội dạy: “Các Kitô hữu phải hoạt động sao cho toàn bộ giá trị về chiều hướng tôn giáo của văn hoá được nhìn nhận. Đây là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp bách đối với phẩm chất của cuộc sống con người, cả về mức độ cá nhân lẫn xã hội.”

– Phục vụ trong các lãnh vực khác nhau của đời sống xã hội.

– Nói lên sự thật. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nhắc nhở “đừng sợ làm nhân chứng cho phẩm giá của mỗi con người, từ lúc con người thụ thai cho đến khi chết”.

III. HTXH VÀ TRUYỀN THÔNG CÔNG GIÁO.

1. Truyền Thông Công Giáo là mối quan tâm của HTXHCG

Trong việc thăng tiến một nền văn hoá đích thực, giáo dân sẽ đặt trọng tâm vào các phương tiện truyền thông đại chúng, và trên hết, bằng cách kiểm tra lại những nội dung của vô số những chọn lựa mà người ta thực hiện.

2. HTXH hướng dẫn Truyền Thông Công Giáo

– Giáo Hội trao tặng một truyền thống lâu dài về sự khôn ngoan, ăn rễ sâu trong Mạc Khải của Thiên Chúa và trong suy tư của con người.

– Tín hữu giáo dân sẽ coi các phương tiện truyền thông như những công cụ tạo nên và tăng cường sự liên đới.

– Bổn phận thứ nhất của những người sử dụng phương tiện truyền thông là nhận định và chọn lọc.

3. Truyền thông CG và các vấn đề tôn giáo xã hội vài năm qua

– TTCG đóng vai trò lớn lao trong việc cỗ võ Công Lý và Sự Thật; giúp dân Chúa sống liên đới;  thông tin đa chiều; giúp “thắng” những chiếc xe lao xuống…

IV. KẾT LUẬN

1. Người làm truyền thông Công Giáo cần thấm nhuần HTXHCG, bằng cách đọc, suy tư, học hỏi, chia sẻ và áp dụng trong từng bài viết cũng như cách sống của mình. Chúng ta có thể tìm đọc sách “Tóm Lược Học Thuyết Xã Hội Của Giáo Hội Công Giáo” do Ủy Ban Bác Ái Xã Hội, HĐGMVN xuất bản, hoặc có thể vào đọc ở đây: http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/justpeace/documents/rc_pc_justpeace_doc_20060526_compendio-dott-soc_vi.html

2. Chúa Giêsu là Lời mạc khải, là người mang sứ điệp truyền thông (Communicator) , và Đức Maria Mẹ Người là Đấng cộng tác đắc lực vào truyền thông. “Đức Maria vội vã đi lên miền núi…”. Chúng ta làm truyền thông thành công chỉ khi noi gương Đức Giêsu và Mẹ Maria, sống đời cầu  nguyện và gắn bó với Lời Chúa.

Câu hỏi gợi ý thảo luận:

  1. Bạn có quan tâm đến Giáo huấn của Hội Thánh qua các Hiến chế, Sắc lệnh, Tuyên ngôn, Thông điệp, Tông thư… không? Tại sao?
  2. Bạn thấy Học Thuyết Xã Hội có quen thuộc không? Các giáo huấn ấy có được áp dụng trong xã hội ngày nay chưa?
  3. Bạn sẽ áp dụng Học Thuyết Xã Hội thế nào trong việc làm truyền thông Công giáo và trong việc đánh giá các vấn đề xã hội.
  4. Bạn hãy đưa ra một tình huống có thật ở xã hội ngày nay, nơi mà Học thuyết Xã Hội Công Giáo chưa được áp dụng. Bạn đề nghị một cách xử lý tình huống.

Gioan Lê Quang Vinh, VRNs

Nguồn: http://vrmi.wordpress.com

From → Discuss

Để lại phản hồi

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: